گامبی شاه
گامبی شاه
king's gambit
مترجم:
کتاب «گامبی شاه؛ نقش انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ ایران در فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و ساخت نظام نوین جهان» نوشته سیروس جهانبخش است. نویسنده در این اثر با نگاهی تاریخی-سیاسی سه تحول اساسی قرن بیستم را بررسی می‌کند:
۱) صنعتی شدن و استعمار کهنه اروپا،
۲) فروپاشی استعمار کهنه و شکل‌گیری استعمار نو به رهبری آمریکا پس از جنگ جهانی دوم،
۳) پایان استعمار نو با فروپاشی شوروی و آغاز نظام گلوبال.

کتاب نشان می‌دهد که چگونه آمریکا پس از شکست در ویتنام و بحران اقتصادی دهه ۱۹۷۰، با سیاست «رئال پولیتیک» و طراحی جنگ فرسایشی میان ایران و عراق توانست شوروی را در باتلاق اقتصادی و سیاسی فرو برده و بدون شلیک مستقیم، آن را وادار به فروپاشی کند. جهانبخش استدلال می‌کند که انقلاب اسلامی ایران و رهبری آیت‌الله خمینی، که دشمن کمونیسم و صدام بود، نقشی تعیین‌کننده در ایجاد شرایط این جنگ هشت‌ساله داشت؛ جنگی که بیش از یک میلیون کشته بر جای گذاشت و نهایتاً به سود آمریکا تمام شد.

به باور نویسنده، با فروپاشی شوروی، نظم جهانی تک‌قطبی شکل گرفت؛ دیکتاتوری‌های محلی جای خود را به جمهوری‌های دمکراتیک دادند و نظام اقتصادی جهانی از «استعمار نو» به «نظام گلوبال» تغییر یافت. او در پایان نتیجه می‌گیرد که انقلاب ایران ـ حتی اگر نتوان آن را یک انقلاب مردمی کلاسیک دانست ـ یکی از کلیدی‌ترین عوامل تحقق بزرگ‌ترین تحول سیاسی قرن بیستم، یعنی پایان کمونیسم و آغاز جهانی‌سازی بود.
تبادل نظر