محمود فلکی

Mahmood Falaki

 «در روزگاری که هویت ایرانی میانِ دو قطبِ «فراموشیِ تاریخی» و «اسطوره‌سازیِ افراطی» سرگردان است، محمود فلکی در این کتاب می‌کوشد با نگاهی انتقادی و پژوهشی، به یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های فرهنگ ایرانی پاسخ دهد:

چگونه می‌توان هویت ایرانی را بازساخت، بی‌آنکه گذشته را به روایتی مقدس و غیرقابل نقد تبدیل کرد؟

«رؤیاهای ایرانی» تلاشی است برای بازخوانیِ تاریخ، دین و فرهنگ ایرانِ باستان، نه از منظر ستایشِ احساساتی و اسطوره‌پردازانه، و نه با رویکردِ نفی و انکارِ گذشته، بلکه با این باور که هیچ جامعه‌ای بدون شناختِ ریشه‌های فرهنگی و تاریخیِ خود، نمی‌تواند به آگاهیِ مدرن و آینده‌ای آزاد دست یابد.

این کتاب، در برابرِ فرهنگِ دین‌بنیاد و ذهنیتِ اسطوره‌ای که قرن‌ها بر بخش مهمی از تاریخ و سیاستِ ایران سایه افکنده، بر ضرورتِ شکل‌گیریِ فرهنگی خردورز، سکولار و خودآگاه تأکید می‌کند. فرهنگی که بتواند میان «هویت ملی» و «نقد تاریخی» تعادل برقرار سازد.

نویسنده با بررسیِ دین‌های ایرانی، کیشِ پادشاهی، اسطوره‌های ملی، و روایت‌های رایج درباره‌ی ایرانِ باستان، می‌کوشد نشان دهد که ملت‌ها تنها با رؤیا و افسانه ساخته نمی‌شوند، بلکه نیازمندِ تواناییِ نقدِ خویش نیز هستند.
از این منظر، رویکرد به گذشته، اگر به معنای تکرارِ اسطوره‌ها باشد، راهی به آینده‌ای روشن نمی‌گشاید، اما شناختِ انتقادیِ گذشته می‌تواند زمینه‌سازِ برساختنِ هویتی نوین و انسانی‌تر برای جامعه‌ی ایرانی باشد.

رؤیاهای ایرانی کتابی برای موافقتِ آسان یا مخالفتِ شتاب‌زده نیست، بلکه دعوتی است به اندیشیدن دوباره درباره‌ی نسبتِ هویت ایرانی با تاریخ، دین، اسطوره و مدرنیته.»

Germany

انتشارات فروغ بزرگترین انتشارات و کتابفروشی فارسی در کلن آلمان

انتشارات فروغ

رویاهای ایرانی

«اگرچه عوامل مختلفی بازدارنده‌ی رشد اندیشه در ایران هستند، اما یکی از مهم‌ترین عامل‌ها در این راستا ذهنیت عرفانی است. عرفان، پنداری پیش مدرن یا پیش منطقی یا اسطوره‌ای است که با عقل‌گریزی و خردستیزی و با مسخ واژه‌ها در سوی برانگیختن احساسات و هیجانات و شور و شوق و ذوب شدنِ فردیت عمل می‌کند. این عرفان، برخلاف نظر برخی، قدرت و نفوذی جدی و تعیین کننده در تشدید واپس‌ماندگیِ ذهنیتِ "روشنفکر" ایرانی دارد. بسیاری از "روشنفکران" هنوز هم درک مسائل هستی‌شناختی و اخلاقی را در شعر شاعران یا عارفانی مانند حافظ و مولوی وسعدی و سهروردی و عطار و ملاصدرا و مانندگان می‌جویند. گویی اندیشه‌ی ایرانی پس از سده‌ها هنوز تغییر و تحول نیافته که هم‌چنان به آن آثار نیازمندند. آیا پس از هفتصد- هشتصد سال، اندیشه‌ی ما هنوز نتوانسته از سطح اندیشه‌های این عارفان، متکلمان یا شاعران که اندیشه یا ذهنیت، اخلاق و منشِ سنتی را نمایندگی می‌کنند فراتربرود؟  

بدون نقد جدی و بنیادی از تاریخِ اندیشه و فرهنگ، هم‌چنان با داشته‌ها و نداشته‌های گذشته، دلخوش و ایستا مانده، نمی‌توانیم به رشد اندیشه در همگامی با دستاوردهای جهان مدرن برسیم.  

نویسنده در این کتاب کوشیده است تا با رویکردی علمی و تحلیلی و با اتکا به فلسفه‌ی انتقادی فرهنگ، به ریشه‌یابیِ معضلات بپردازد و مسائل را نه در سطح، که در ژرفایش بررسی کند.»